W dniu 8 stycznia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok w sprawie II GSK 2789/25, w którym odniósł się do przesłanki „wprowadzenia do obrotu” jako podstawy nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w sektorze artykułów rolno-spożywczych. NSA uchylił zarówno wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak i decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, wskazując na brak prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wykazania, że doszło do wprowadzenia produktu do obrotu.
Sąd wskazał, że w postępowaniu organ musi wykazać w sposób jednoznaczny wszystkie przesłanki odpowiedzialności administracyjnej, w tym fakt wprowadzenia towaru do obrotu. Nie jest wystarczające oparcie rozstrzygnięcia na założeniu, że skoro towar został sprowadzony do kraju i mógł zostać sprzedany, to doszło do jego wprowadzenia na rynek.
NSA nie podważył szerokiego rozumienia pojęcia „wprowadzenia do obrotu”, które w prawie żywnościowym obejmuje udostępnienie produktu w ramach działalności gospodarczej, w tym sprzedaż, oferowanie do sprzedaży, dystrybucję lub inne formy przekazania w celach handlowych. Sąd wyraźnie jednak rozróżnił zakres definicji od wymogu dowodowego w konkretnej sprawie. To, że pojęcie ma szeroki charakter, nie oznacza, że organ może domniemywać jego spełnienie bez wykazania konkretnego zdarzenia gospodarczego.
W uzasadnieniu NSA podkreślił, że samo objęcie towaru procedurą importową, czy deklarowany zamiar sprzedaży nie są tożsame z faktycznym udostępnieniem go w obrocie rynkowym. Dla przyjęcia, że doszło do wprowadzenia do obrotu, konieczne jest ustalenie, że produkt został rzeczywiście skierowany do sprzedaży, przekazany kontrahentowi albo w inny sposób udostępniony w ramach działalności handlowej. Brak takich ustaleń oznacza naruszenie zasad postępowania dowodowego.
Sąd zwrócił również uwagę na rolę organu odwoławczego. Jeżeli materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na jednoznaczne ustalenie przesłanek odpowiedzialności, organ drugiej instancji nie może ograniczyć się do podtrzymania decyzji pierwszej instancji. Powinien on dokonać samodzielnej oceny sprawy i wyeliminować z obrotu decyzję obarczoną istotnymi brakami w ustaleniach faktycznych.
Wyrok ma istotne znaczenie praktyczne. NSA wyraźnie wskazał, że automatyczne założenie „wprowadzenia do obrotu” jest niedopuszczalne w postępowaniu administracyjnym zakończonym nałożeniem kary pieniężnej. Organ musi wykazać konkretny moment i sposób, w jaki produkt został udostępniony w obrocie gospodarczym.
Orzeczenie II GSK 2789/25 wzmacnia standard dowodowy w postępowaniach dotyczących rynku żywności. Wprowadzenie do obrotu nie może być traktowane jako konstrukcja domniemana. Jest to fakt, który musi zostać udowodniony w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Brak takiego dowodu skutkuje wadliwością decyzji administracyjnej i jej uchyleniem.
Dla przedsiębiorców oznacza to realne wzmocnienie pozycji procesowej w sprawach, w których organ opiera odpowiedzialność wyłącznie na założeniu, że skoro towar znalazł się na terytorium kraju, to został już wprowadzony do obrotu. Wyrok NSA jednoznacznie wskazuje, że taka konstrukcja nie spełnia wymogów prawa administracyjnego.
