W ostatnich latach kwestie ESG (Environmental, Social, Governance) stały się jednym z kluczowych elementów regulacji działalności przedsiębiorstw w Unii Europejskiej. Obowiązek raportowania informacji o zrównoważonym rozwoju wynika przede wszystkim z dyrektywy CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive), która znacząco rozszerzyła zakres podmiotów zobowiązanych do raportowania danych niefinansowych.
ESG to skrót od trzech obszarów oceny działalności przedsiębiorstwa:
- Environmental – wpływ działalności firmy na środowisko (np. emisje CO₂, zużycie energii, gospodarka odpadami),
- Social – kwestie społeczne, w tym prawa pracownicze, bezpieczeństwo pracy czy relacje z lokalnymi społecznościami,
- Governance – sposób zarządzania przedsiębiorstwem, w tym struktura zarządcza, transparentność oraz przeciwdziałanie korupcji.
Raportowanie ESG polega na ujawnianiu informacji dotyczących wpływu działalności przedsiębiorstwa na środowisko i społeczeństwo oraz sposobu zarządzania ryzykami związanymi ze zrównoważonym rozwojem.
Podstawa prawna obowiązku raportowania ESG
Kluczowym aktem prawnym regulującym obowiązek raportowania jest dyrektywa 2022/2464/UE (CSRD. Celem CSRD jest zwiększenie przejrzystości działalności przedsiębiorstw oraz zapewnienie inwestorom dostępu do porównywalnych i wiarygodnych danych dotyczących zrównoważonego rozwoju.
W Polsce przepisy wdrażające CSRD zostały wprowadzone m.in. poprzez zmiany w ustawie o rachunkowości, które zobowiązują określone podmioty do sporządzania sprawozdawczości ESG jako części sprawozdania z działalności przedsiębiorstwa.
Obowiązek raportowania ESG wprowadzany jest etapami i obejmuje coraz większą liczbę przedsiębiorstw.
1. Największe spółki (od 2024 r.)
Pierwszą grupę stanowią duże jednostki zainteresowania publicznego, które:
- zatrudniają ponad 500 pracowników,
- oraz spełniają określone kryteria finansowe.
2. Duże przedsiębiorstwa (od 2025 r.)
Od kolejnego etapu obowiązek obejmuje wszystkie duże przedsiębiorstwa, które spełniają co najmniej dwa z trzech kryteriów:
- zatrudnienie powyżej 250 pracowników,
- przychody powyżej 40 mln euro,
- suma bilansowa powyżej 20 mln euro.
Raportowanie następuje wówczas za rok 2025.
3. Notowane MŚP
Od 2026 r. obowiązek raportowania obejmie także małe i średnie przedsiębiorstwa notowane na giełdzie, przy czym przewidziano dla nich uproszczone standardy raportowania.
Co musi zawierać raport ESG
Raport zrównoważonego rozwoju powinien zawierać m.in.:
- opis strategii przedsiębiorstwa w zakresie ESG,
- informacje o wpływie działalności firmy na środowisko i społeczeństwo,
- dane dotyczące emisji gazów cieplarnianych,
- informacje o polityce zatrudnienia i prawach pracowniczych,
- informacje o zarządzaniu ryzykami związanymi ze zrównoważonym rozwojem.
Sankcje za brak raportowania ESG
Brak realizacji obowiązków raportowych może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych.
Wysokość sankcji za naruszenie obowiązków raportowania określają przepisy krajowe wdrażające dyrektywę CSRD.
W praktyce mogą one obejmować kary finansowe sięgające nawet kilkudziesięciu milionów złotych.
Naruszenie obowiązków sprawozdawczych może również skutkować odpowiedzialnością osób zarządzających przedsiębiorstwem. W szczególnie poważnych przypadkach możliwe są sankcje karne, w tym ograniczenie wolności lub odpowiedzialność osobista członków zarządu.
Odpowiedzialność może powstać również w przypadku sporządzenia raportu niezgodnego ze stanem faktycznym.
W takim przypadku sankcje mogą dotyczyć także biegłych rewidentów, którzy dokonują atestacji raportów ESG.
