Polski ustawodawca zrobił pierwszy krok w kierunku wdrożenia unijnego rozporządzenia dotyczącego przeciwdziałania wylesianiu – tzw. EUDR. Opublikowany 9 kwietnia 2026 r. projekt ustawy o ochronie rynku i konkurencyjnej gospodarki przed produktami i towarami powodującymi wylesianie oraz degradację lasów otwiera etap konsultacji publicznych.
Rozporządzenie EUDR obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach UE, ale jego stosowanie w praktyce wymagało doprecyzowania na poziomie krajowym. Kluczowym problemem był brak wskazania organów odpowiedzialnych za egzekwowanie przepisów.
Projekt ustawy wprost wskazuje, że jego celem jest:
- wyznaczenie właściwych organów,
- określenie ich kompetencji,
- oraz ustanowienie mechanizmów kontroli i sankcji
W projekcie przypisano kompetencje następującym organom:
- Inspekcja Weterynaryjna – dla bydła i produktów pochodnych
- Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) – dla kakao, kawy, soi i oleju palmowego
- Inspekcja Ochrony Środowiska – dla drewna i kauczuku
Dodatkowo:
- wprowadzono koordynatora krajowego (minister właściwy ds. środowiska),
- określono mechanizmy współpracy z Komisją Europejską,
- przewidziano system raportowania i kontroli.
Ponadto, projekt potwierdza i „uszczelnia” obowiązki wynikające z EUDR. W szczególności:
1. Oświadczenia o należytej staranności
Przedsiębiorcy będą musieli:
- przypisywać numer referencyjny oświadczenia do każdej transakcji,
- wskazywać go w dokumentach i ofertach handlowych
Co istotne – obowiązek obejmuje również:
- sprzedaż online,
- transakcje B2B,
- eksport i import.
2. Kontrole
Projekt przewiduje:
- kontrole planowe i pozaplanowe,
- system rocznych planów kontroli,
- współpracę z organami celnymi.
3. Środki natychmiastowe
Organy będą mogły m.in.:
- zatrzymać towar,
- zakazać jego wprowadzenia do obrotu,
- zawiesić eksport
Decyzje te mogą być natychmiast wykonalne oraz publikowane publicznie (BIP).
