Dnia 10 września 2026 r. Rzecznik Generalna TSUE przedstawiła opinie w czterech sprawach dotyczących ograniczeń stosowania w żywności substancji i preparatów zawierających pochodne hydroksyantracenu (HAD). Chodziło o połączone postępowania C-38/25 P, C-48/25 P, C-54/25 P i C-55/25 P, w których Komisja Europejska zaskarżyła wyroki Sądu Unii Europejskiej z listopada 2024 r.
I. Tło sprawy
Tło sprawy sięga 2021 r., kiedy Komisja Europejska przyjęła rozporządzenie (UE) 2021/468 dotyczące stosowania w żywności substancji i preparatów zawierających pochodne hydroksyantracenu.
Regulacja została zakwestionowana przez przedstawicieli branży suplementów diety oraz producentów preparatów roślinnych. Spór dotyczył przede wszystkim interpretacji art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1925/2006, który stanowi podstawę do podejmowania przez Komisję określonych działań wobec substancji stosowanych w żywności, w tym wprowadzania zakazu, ograniczeń lub objęcia ich kontrolą na poziomie Unii.
W listopadzie 2024 r. Sąd UE wydał wyroki korzystne dla skarżących i uchylił odpowiednie części regulacji Komisji. Komisja odwołała się od tych rozstrzygnięć do TSUE.
Spór przed TSUE koncentruje się przede wszystkim wokół dwóch zagadnień:
- czy przepis art. 8 pozwala Komisji regulować również całe preparaty roślinne, za pośrednictwem których określona substancja jest wprowadzana do żywności, czy też jego zastosowanie powinno ograniczać się do samych substancji lub składników?
- czy przed zastosowaniem zakazu Komisja musi w każdym przypadku określić konkretny poziom spożycia, powyżej którego dana substancja powoduje zagrożenie dla zdrowia?
II. Opinia Rzecznika Generalnego TSUE
W opinii Rzecznik Generalna zasadniczo przyjęła stanowisko zgodne z argumentacją Komisji.
W odniesieniu do pierwszego zagadnienia wskazała, że zakres art. 8 rozporządzenia nr 1925/2006 może obejmować również preparaty, za pośrednictwem których dana substancja jest dodawana do żywności. Oznacza to szersze rozumienie zakresu instrumentu regulacyjnego przewidzianego w tym przepisie niż to przyjęte przez Sąd w zaskarżonych wyrokach.
W odniesieniu do drugiej kwestii Rzecznik Generalna uznała natomiast, że ustalenie konkretnego progu spożycia nie musi być w każdym przypadku warunkiem zastosowania środka ochronnego. Jeżeli dostępne dane pozwalają stwierdzić szkodliwy wpływ danej substancji na zdrowie, brak określenia dokładnego poziomu spożycia nie musi sam w sobie uniemożliwiać zastosowania odpowiednich środków.
Ponadto, Rzecznik Generalna zaproponowała TSUE uchylenie czterech wyroków Sądu UE z 13 listopada 2024 r. i przekazanie spraw z powrotem do Sądu w celu rozpoznania pozostałych zarzutów, których Sąd wcześniej nie oceniał.
Należy przy tym podkreślić, że opinia Rzecznika Generalnego nie jest wiążąca dla Trybunału Sprawiedliwości. Ostateczne rozstrzygnięcie należy do TSUE.
Do czasu wydania wyroku sama opinia nie zmienia obowiązującego stanu prawnego.
III. Projekt rozporządzenia D099926/3
Znaczenie opinii Rzecznika Generalnego TSUE wykracza poza sam spór. Równolegle Komisja prowadzi bowiem prace nad kolejną regulacją prawną dotyczącą preparatów zawierających pochodne hydroksyantracenu. Projekt rozporządzenia D099926/3 przewiduje m.in. przeniesienie preparatów z Cassia senna zawierających HAD do części A załącznika III do rozporządzenia nr 1925/2006.
W praktyce przyjęcie takiego rozwiązania oznaczałoby objęcie wskazanych preparatów zakazem stosowania w żywności.
IV. Co może się wydarzyć?
Jeżeli TSUE podzieli stanowisko Rzeczniczki Generalnej i uchyli wyroki Sądu w proponowanym zakresie, będzie to oznaczało potwierdzenie szerszego rozumienia kompetencji Komisji wynikających z art. 8 rozporządzenia nr 1925/2006. Może to wzmocnić podstawę prawną projektu D099926/3i ograniczyć ryzyko jego zakwestionowania z tych samych powodów, które były podstawą wyroków z 2024 r.
Jeśli jednak TSUEnie podzieli stanowiska Rzecznik Generalnej i utrzyma zasadnicze podejście Sądu UE, Komisja może stanąć przed koniecznością ponownego przyjrzenia się zakresowi projektu, sposobowi opisania preparatów albo uzasadnieniu projektowanego zakazu.
V. Aktualny stan
Aktualnie sytuacja wygląda zatem następująco:
- opinia Rzeczniczki Generalnej została przedstawiona 10 września 2026 r.;
- TSUE nie wydał jeszcze ostatecznego wyroku w sprawach C-38/25 P, C-48/25 P, C-54/25 P i C-55/25 P;
- projekt D099926/3 nie jest jeszcze obowiązującym aktem prawnym;
- ewentualny wyrok TSUE może mieć istotne znaczenie dla oceny zakresu kompetencji Komisji wynikających z art. 8 rozporządzenia nr 1925/2006;
- dalszy los regulacji dotyczących preparatów senesu pozostaje więc otwarty.
Czekamy zatem na wyrok TSUE. To on ostatecznie pokaże, czy podejście zaproponowane przez Rzeczniczkę Generalną zostanie przyjęte przez Trybunał i jakie konsekwencje będzie miało dla dalszych prac Komisji nad regulacją dotyczącą HAD.
