1. Czym jest EUDR i dlaczego temat opakowań budzi wątpliwości?
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 w sprawie udostępniania na rynku Unii oraz wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów (dalej: „EUDR”) wprowadza nowe, daleko idące obowiązki w zakresie należytej staranności. Regulacja ta obejmuje siedem grup towarów, w tym m.in. drewno, kakao, kawę, soję, olej palmowy, bydło oraz kauczuk, a także określone produkty pochodne.
Jednym z istotnych zagadnień praktycznych jest status opakowań, w szczególności opakowań wykonanych z drewna lub papieru, oraz odpowiedź na pytanie w jakich przypadkach podlegają one obowiązkom wynikającym z EUDR.
2. Opakowanie jako produkt a opakowanie jako element pomocniczy
Zgodnie z konstrukcją EUDR, obowiązki regulacyjne są powiązane nie z samym materiałem, lecz z produktem wymienionym w załączniku I do rozporządzenia, identyfikowanym m.in. za pomocą kodów CN.
Kluczowe znaczenie ma rozróżnienie pomiędzy:
- opakowaniem udostępnianym na rynku jako samodzielny produkt, oraz
- opakowaniem stanowiącym element pomocniczy służący wyłącznie do pakowania, ochrony lub transportu innego produktu.
Zgodnie z oficjalnymi wytycznymi i odpowiedziami interpretacyjnymi publikowanymi przez Komisję Europejską, opakowanie podlega EUDR wyłącznie wtedy, gdy:
- samo w sobie stanowi produkt objęty zakresem rozporządzenia (np. drewniana skrzynia, paleta, karton sprzedawane jako towar), oraz
- jest udostępniane na rynku lub wywożone niezależnie od innego produktu.
Natomiast opakowania, które:
- nie są przedmiotem samodzielnego obrotu handlowego,
- służą jedynie do zapakowania towaru głównego,
- nie są wyraźnie wymienione jako produkt w załączniku I,
nie podlegają obowiązkom EUDR, nawet jeżeli są wykonane z materiałów pochodzących z drewna.
3. Stanowisko Komisji Europejskiej – wytyczne i interpretacje
W opublikowanych wytycznych oraz dokumentach typu FAQ Komisja Europejska jednoznacznie wskazała, że:
„Materiały opakowaniowe stosowane wyłącznie jako materiał opakowaniowy do wspierania, ochrony lub transportu innego produktu wprowadzonego do obrotu na rynku unijnym nie są odnośnym produktem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia, niezależnie od kodu HS, którym są objęte.”
Oznacza to, że karton, papierowa etykieta, pudełko czy tekturowa tacka, które są jedynie elementem opakowania np. produktu spożywczego, nie generują samodzielnego obowiązku należytej staranności, o ile nie są sprzedawane jako osobny produkt.
4. Przykład praktyczny
Przykład 1 – opakowanie wyłączone spod EUDR
Producent czekolady wprowadza na rynek tabliczki kakao zapakowane w kartonik papierowy. Kartonik nie jest sprzedawany osobno i pełni wyłącznie funkcję ochronną oraz marketingową. W takim przypadku:
- EUDR ma zastosowanie do kakao jako surowca,
- kartonik jako opakowanie pomocnicze nie podlega odrębnej analizie EUDR.
Przykład 2 – opakowanie objęte EUDR
Podmiot sprzedaje drewniane skrzynie transportowe lub palety jako samodzielne produkty, niezależnie od towarów, które mogą być na nich przewożone. Jeżeli takie produkty mieszczą się w zakresie kodów CN wskazanych w załączniku I powstaje obowiązek przeprowadzenia procedury należytej staranności,
5. Relacja EUDR do innych obowiązków dotyczących opakowań
Należy wyraźnie podkreślić, że wyłączenie opakowań pomocniczych spod EUDR nie oznacza braku obowiązków regulacyjnych w ogóle. Takie opakowania nadal podlegają m.in. wymogom wynikającym z przepisów o gospodarce odpadami, czy też regulacjom w zakresie bezpieczeństwa produktów.
EUDR wprowadza jednak odrębny reżim, którego celem jest przeciwdziałanie wylesianiu, a nie kompleksowa regulacja rynku opakowań.
6. Wnioski praktyczne dla przedsiębiorców
Z punktu widzenia praktyki rynkowej kluczowe znaczenie mają następujące wnioski:
- Nie każde opakowanie wykonane z papieru lub drewna automatycznie podlega EUDR.
- Decydujące znaczenie ma to, czy opakowanie jest samodzielnym produktem, czy jedynie elementem pomocniczym.
- Podmioty sprzedające opakowania jako towar powinny każdorazowo weryfikować, czy dany produkt mieści się w zakresie załącznika I.
- W przypadku wątpliwości interpretacyjnych rekomendowane jest oparcie się na oficjalnych wytycznych Komisji Europejskiej.
