Od 16 września 2026 r. obowiązują istotne zmiany w przepisach dotyczących jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Nowelizacja ustawy z dnia 17 lipca 2026 r. poszerza kompetencje Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS), a jednocześnie dostosowuje zakres kontroli do zmian zachodzących na rynku żywności, w szczególności rosnącego znaczenia sprzedaży internetowej.
Zmiany obejmują m.in. definicję zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego, kontrolę produktów sprowadzanych spoza Unii Europejskiej, nadzór nad informacjami prezentowanymi w internecie oraz nowe rozwiązania dotyczące przeciwdziałania oszustwom żywnościowym.
Rozszerzenie definicji żywności zafałszowanej
Jedną z istotnych zmian jest modyfikacja definicji zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego.
Zgodnie z przepisami produktem zafałszowanym jest produkt
a) bez oznakowania wymaganego w przepisach dotyczących jakości handlowej lub
b) którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej, lub
c) w którego oznakowaniu podano:
– nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej albo niezgodną z prawdą lub
– niezgodne z prawdą dane w zakresie jego pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto, klasy jakości handlowej, odmiany lub typu handlowego, lub
d) w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące jego oznakowania, powodujące ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości – jeżeli te zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych
Zgodnie z nowymi przepisami za produkt zafałszowany może zatem zostać uznany artykuł spożywczy, którego nazwa lub skład są niezgodne z obowiązującymi przepisami, a także produkt, w przypadku którego podano nieprawdziwe informacje dotyczące m.in. pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości.
IJHARS z szerszymi możliwościami kontroli sprzedaży internetowej
Szczególne znaczenie praktyczne ma rozszerzenie kompetencji IJHARS w odniesieniu do sprzedaży żywności za pośrednictwem internetu.
Dotychczas kontrola jakości handlowej kojarzona była przede wszystkim z oceną produktu oraz jego oznakowania. Nowelizacja wyraźniej odpowiada na sytuację, w której decyzja zakupowa konsumenta jest podejmowana na podstawie informacji dostępnych jeszcze przed zakupem produktu – np. na stronie sklepu internetowego.
IJHARS uzyskała narzędzia pozwalające na kontrolowanie informacji o żywności prezentowanych poza samym opakowaniem, w szczególności na stronach internetowych, w sklepach online, materiałach reklamowych, ulotkach i innych materiałach promocyjnych. Jeżeli informacje te będą wprowadzać konsumentów w błąd, mogą stać się przedmiotem działań organu.
Rozszerzenie kontroli internetowej będzie wiązała się również z możliwością skuteczniejszego ustalania podmiotów odpowiedzialnych za oferowanie produktów konsumentom.
Ma to szczególne znaczenie w przypadku sprzedaży prowadzonej za pośrednictwem platform internetowych, gdzie podmiot faktycznie oferujący żywność może nie być dla konsumenta łatwy do zidentyfikowania.
IJHARS będzie mogła m.in. żądać informacji pozwalających zidentyfikować dane producenta, sprzedawcy lub handlowca, korespondencji, dokumentów i nośników danych.
Szersze kontrole produktów importowanych
Nowelizacja zakłada także wzmocnienie nadzoru nad żywnością sprowadzaną spoza Unii Europejskiej.
Możliwości prowadzenia kontroli granicznych zostały rozszerzone także na produkty, które wcześniej nie były objęte obowiązkową kontrolą jakości handlowej, w tym określone towary przywożone w mniejszych ilościach lub niewymienione w dotychczasowym wykazie produktów podlegających takiej kontroli. Zmianie ulegają również zasady pobierania opłat związanych z kontrolami granicznymi. Zgodnie z założeniami, opłata będzie pobierana za przeprowadzenie kontroli, niezależnie od jej wyniku.
Nowe rozwiązania w zakresie oszustw żywnościowych
Nowelizacja wprowadza również do ustawy rozwiązania istotne w walce z oszustwami żywnościowymi.
Za oszustwo żywnościowe uznano celowe wprowadzanie do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spożywczych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Ustawa przewiduje w tym zakresie również odpowiedzialność karną.
W myśl nowo dodanego art. 39k za wprowadzenie do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spożywczych grozi grzywna, kara ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do roku. W przypadku fałszowania artykułów o „znacznej wartości” w celu uzyskania korzyści majątkowej mowa już o nawet 3 latach pozbawienia wolności.
Jednocześnie IJHARS została wyposażona w podstawy do współpracy z organami ścigania, w tym z Policją, Prokuraturą, Krajową Administracją Skarbową oraz Strażą Graniczną. Ma to ułatwiać wymianę informacji oraz podejmowanie działań w sprawach dotyczących podejrzenia oszustw żywnościowych.
