Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Proponowane rozwiązania legislacyjne mają na celu zarówno rozszerzenie kompetencji Rzecznika Praw Pacjenta, jak i stworzenie skuteczniejszych instrumentów przeciwdziałania praktykom mogącym zagrażać zdrowiu lub życiu pacjentów.
Jakie są najważniejsze założenia „lex szarlatan”?
1) Wzmocnienie pozycji Rzecznika Praw Pacjenta
Dzięki nowym kompetencjom Rzecznik Praw Pacjenta będzie mógł m.in. prowadzić postępowania wobec podmiotów działających bez wymaganego wpisu do rejestru działalności leczniczej oraz wydawać publiczne ostrzeżenia o praktykach, które mogą zagrażać zdrowiu lub życiu pacjentów. W sytuacjach wymagających niezwłocznej interwencji organ ten będzie również uprawniony do wydania tzw. decyzji tymczasowej, czyli natychmiastowego nakazu zaprzestania niebezpiecznych działań jeszcze przed zakończeniem formalnego postępowania.
2) Zaostrzenie odpowiedzialności finansowej
Projekt nowelizacji przewiduje również znaczące podwyższenie sankcji finansowych za naruszanie zbiorowych praw pacjentów. Maksymalna wysokość administracyjnej kary pieniężnej ma zostać zwiększona z 500 tys. zł do 1 mln zł. Jednocześnie podwojona zostanie kara za brak współpracy z Rzecznikiem Praw Pacjenta — z obecnych 50 tys. zł do 100 tys. zł.
3) Ustalenie definicji „praktyk pseudomedycznych”
Nowe przepisy wprowadzają również ustawową definicję „praktyki pseudomedycznej”. Za tego rodzaju działania uznawane będą m.in. przypadki:
- oferowania leczenia przez osoby nieposiadające odpowiednich kwalifikacji zawodowych,
- promowania metod niemających potwierdzenia naukowego czy też
- nakłaniania pacjentów do rezygnacji z terapii zgodnych z aktualną wiedzą medyczną.
Projektodawca wyraźnie wskazuje, że zakazane stanie się przypisywanie właściwości leczniczych procedurom lub metodom, które nie stanowią świadczeń zdrowotnych w rozumieniu obowiązujących przepisów. Dotyczy to w szczególności terapii reklamowanych jako skuteczne sposoby leczenia chorób, mimo braku ich naukowej weryfikacji.
4) Walka z dezinformacją medyczną
Istotnym elementem projektowanej regulacji jest także objęcie odpowiedzialnością działań polegających na rozpowszechnianiu dezinformacji medycznej, jeżeli działania te są podejmowane w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Chodzi przede wszystkim o publiczne rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji dotyczących metod leczenia albo podważanie skuteczności terapii opartych na aktualnej wiedzy medycznej.
5) Jawność działań Rzecznika
Projekt zakłada również zwiększenie transparentności działań Rzecznika Praw Pacjenta poprzez publikowanie wydawanych decyzji odnoszących się do naruszeń praw pacjentów oraz stosowania praktyk pseudomedycznych. Publikacje mają być zanonimizowane w sposób uniemożliwiający identyfikację pacjentów oraz innych osób objętych postępowaniem.
6) Rozszerzenie udziału Rzecznika w postępowaniach cywilnych
Nowelizacja przewiduje ponadto rozszerzenie kompetencji procesowych Rzecznika Praw Pacjenta w sprawach cywilnych dotyczących ochrony praw pacjenta. Organ ten będzie mógł uczestniczyć również w postępowaniach związanych ze śmiercią pacjenta podczas udzielania świadczeń zdrowotnych albo wskutek braku zapewnienia właściwej pomocy medycznej.
Zgodnie z założeniami nowe przepisy wejdą w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
