Nowe regulacje dla branży suplementów diety – kluczowe założenia projektu ustawy o zmianie ubżż (UD 247)
Projekt ustawy o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (UD 247) został skierowany do konsultacji społecznych. Projekt nowelizacji skupia się przede wszystkim na sektorze suplementów diety, który w ostatnich latach w Polsce rozwija się niezwykle dynamicznie.
Co zakłada projekt ustawy?
1) Dostosowanie do prawa Unii Europejskiej
Jednym z głównych celów projektu jest zapewnienie pełnej zgodności krajowych przepisów z regulacjami unijnymi, w szczególności wynikającymi z rozporządzenia nr 2017/625 dotyczącego urzędowych kontroli żywności. Projekt porządkuje również obowiązki sprawozdawcze, m.in. poprzez uchylenie przepisów dotyczących przekazywania odrębnych raportów do Komisji Europejskiej w zakresie napromieniania żywności. Obecnie dane te są już raportowane w ramach przekazywanych co roku przez państwa członkowskie sprawozdań wynikających z realizacji wieloletniego krajowego planu kontroli.
2) Istotne zmiany w procedurze powiadamiania GIS
Projekt ustawy wprowadza szereg zmian dotyczących procedury zgłaszania do Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS) pierwszego wprowadzenia do obrotu środków spożywczych, w szczególności suplementów diety.
Do najważniejszych należą:
- Uproszczenie procedury powiadamiania – rezygnacja z rozróżnienia pomiędzy zgłoszeniem „zamiaru” wprowadzenia produktu a jego faktycznym wprowadzeniem do obrotu. W praktyce oba tryby były obsługiwane identycznie.
- Wyłączenie obowiązku powiadamiania dla żywności obligatoryjnie wzbogacanej – przedsiębiorcy będą zwolnieni z powiadamiania GIS o wprowadzeniu po raz pierwszy do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskie żywności obligatoryjnie wzbogacanej.
- Pełna cyfryzacja procesu – powiadomienia będą dokonywane wyłącznie elektronicznie poprzez platformę e-Sanepid w ramach systemu SEPIS, co eliminuje konieczność składania dokumentów papierowych.
- Wyłączenie stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego – do procedury powiadamiania GIS o pierwszym wprowadzeniu do obrotu określonych środków spożywczych nie będą stosowane przepisy KPA, ponieważ postępowanie wyjaśniające nie ma charakteru postępowania administracyjnego. Wynika to z faktu, że analiza powiadomienia polega na weryfikacji oświadczenia woli przedsiębiorcy. Postępowanie to ma charakter autonomiczny.
- Prowadzenie przez GIS rejestru produktów objętych powiadomieniem o pierwszym wprowadzeniu do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w SEPIS – systemy e-Sanepid oraz SEPIS mają stać się podstawowym narzędziem komunikacji i zarządzania informacją o produktach.
- Wprowadzenie sztywnych terminów na przedstawienie opinii URPL – w projekcie zaproponowano terminy dla podmiotów zobowiązanych do przedstawienia dodatkowych opinii. Przedsiębiorca będzie miał 14 dni na wystąpienie o opinię do właściwej jednostki naukowej lub Prezesa URPL (z równoczesnym poinformowaniem GIS) oraz maksymalnie 6 miesięcy na jej przedłożenie. Niedotrzymanie tych terminów będzie skutkowało domniemaniem, że produkt został nieprawidłowo zakwalifikowany i nie spełnia wymagań dla danego rodzaju środka spożywczego.
3) Cyfryzacja nadzoru i uproszczenie procedur
Projekt nowelizacji zakłada szerokie wykorzystanie systemu SEPIS oraz platformy e-Sanepid w relacjach między przedsiębiorcami a organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS). Dotyczy to nie tylko powiadomień o produktach, ale również:
- rejestracji i zatwierdzania zakładów produkujących żywność,
- prowadzenia centralnego rejestru podmiotów nadzorowanych przez PIS,
- usprawnienia przepływu informacji pomiędzy organami administracji.
Współadministratorami danych w systemie będą różne szczeble inspekcji sanitarnej, co ma zapewnić spójność i dostępność informacji.
4) Likwidacja Rady do Spraw Monitoringu Żywności i Żywienia
Projekt przewiduje uchylenie przepisów powołujących Radę do Spraw Monitoringu Żywności i Żywienia. Zadania tej instytucji są obecnie realizowane przez inne podmioty, w tym jednostki naukowo-badawcze. Obecny sposób tworzenia i realizacji planów urzędowej kontroli i monitoringu żywności oraz fakt, że dłuższego czasu nie zwołuje się spotkań Rady powoduje, że utrzymanie funkcjonowania Rady do Spraw Monitoringu Żywności i Żywienia nie jest zasadne.
5) Zaostrzenie kar
Istotnym elementem projektu jest wzmocnienie mechanizmów egzekwowania prawa. Zakłada się:
- rozszerzenie katalogu naruszeń objętych karami pieniężnymi, w tym w zakresie znakowania, reklamy i promocji żywności,
- możliwość karania za prowadzenie działalności niezgodnie z zakresem rejestracji,
- znaczące podwyższenie maksymalnej kary pieniężnej – z 30-krotności do nawet 100-krotności przeciętnego wynagrodzenia.
Podsumowanie
Projekt ustawy stanowi kompleksową próbę uporządkowania i unowocześnienia systemu nadzoru nad rynkiem żywności, ze szczególnym uwzględnieniem sektora suplementów diety. Kluczowe kierunki zmian to cyfryzacja, uproszczenie procedur oraz zwiększenie efektywności kontroli. Ostateczny kształt regulacji będzie zależał od wyników konsultacji społecznych, jednak już teraz można stwierdzić, że proponowane zmiany istotnie wpłyną na funkcjonowanie branży suplementów diety w Polsce.
